این مکمل یکی از محبوب‌ترین مکمل‌های ورزشی برای افزایش قدرت، بهبود عملکرد تمرینی و کمک به رشد عضلات است. با این حال، یکی از نگرانی‌هایی که گاهی در میان ورزشکاران مطرح می‌شود، ارتباط احتمالی کراتین و ریزش مو است.

این نگرانی بیشتر به یک مطالعه محدود درباره افزایش سطح هورمون DHT پس از مصرف کراتین مربوط می‌شود. از آن زمان، این موضوع در میان ورزشکاران و افرادی که قصد مصرف این مکمل را دارند، بحث‌های زیادی ایجاد کرده است.

اما آیا افزایش احتمالی DHT به این معنی است که این مکمل مستقیماً باعث ریزش مو می‌شود؟ خیر، شواهد علمی فعلی چنین نتیجه قطعی‌ای را نشان نمی‌دهند.

در این مقاله از فیتینیو بررسی می‌کنیم که منشأ این نگرانی چیست، DHT چه ارتباطی با ریزش موی ارثی دارد و آیا شواهد علمی موجود می‌توانند رابطه مستقیمی میان مصرف این مکل و ریزش مو را تأیید کنند یا خیر.

«قبل از اینکه بررسی کنیم آیا این مکمل باعث ریزش مو می‌شود یا خیر، اگر به طور کامل با این ماده، نحوه عملکرد و فواید آن آشنا نیستید، پیشنهاد می‌کنیم ابتدا مقاله [کراتین چیست و چه کاربردی دارد؟] را مطالعه کنید.»

ارتباط این مکمل محبوب با ریزش مو از کجا شروع شد؟

بحث درباره کراتین و ریزش مو بیشتر از یک مطالعه کوچک روی بازیکنان راگبی شروع شد. در این پژوهش، مصرف این مکمل با افزایش سطح DHT در خون همراه بود.

DHT یا دی‌هیدروتستوسترون، هورمونی است که از تستوسترون تولید می‌شود و در افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد ریزش موی آندروژنیک هستند، می‌تواند در روند کوچک شدن فولیکول‌های مو نقش داشته باشد.

نکته مهم اینجاست که آن مطالعه ریزش مو را اندازه‌گیری نکرد؛ بلکه تغییرات برخی هورمون‌ها را بررسی کرد. بنابراین نمی‌توان صرفاً از افزایش DHT نتیجه گرفت که مصرف کراتین باعث ریزش مو شده است.

همین تفاوت یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام بررسی این موضوع باید در نظر گرفته شود.

DHT چیست و چه ارتباطی با ریزش مو دارد؟

DHT یکی از هورمون‌های آندروژنی بدن است که از تبدیل تستوسترون به وجود می‌آید. این هورمون در برخی فرآیندهای طبیعی بدن نقش دارد، اما در افراد مستعد ریزش موی ارثی یا آندروژنیک، حساسیت فولیکول‌های مو به DHT می‌تواند باعث کوچک‌تر شدن تدریجی فولیکول‌ها شود.

در این شرایط، موها ممکن است به مرور نازک‌تر شوند و چرخه رشد آن‌ها کوتاه‌تر شود.

بنابراین باید بین دو موضوع تفاوت قائل شویم:

افزایش DHT ≠ اثبات ریزش مو

حتی اگر یک مکمل روی سطح یک هورمون تأثیر بگذارد، برای اثبات اینکه آن مکمل باعث ریزش مو می‌شود، باید تحقیقات مستقیم روی ریزش مو و وضعیت فولیکول‌ها انجام شود.

آیا مطالعات علمی نشان داده‌اند که باعث ریزش مو می‌شود؟

تا امروز، شواهد علمی موجود رابطه مستقیم و قطعی بین مصرف کراتین و ریزش مو را ثابت نکرده‌اند.

مطالعه‌ای که بیشتر در بحث این مکمل و ریزش مو به آن اشاره می‌شود، روی گروه کوچکی از ورزشکاران انجام شد و افزایش سطح DHT را بررسی کرد. این مطالعه نشان نداد که شرکت‌کنندگان به دلیل مصرف کراتین دچار ریزش مو شده‌اند.

بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که هر فردی که این مکمل مصرف می‌کند، در معرض ریزش مو قرار دارد.

در عین حال، اگر فردی سابقه خانوادگی ریزش موی ارثی داشته باشد، ممکن است درباره تأثیر عوامل مختلف بر وضعیت مو نگرانی بیشتری داشته باشد. در چنین شرایطی، مشورت با پزشک یا متخصص پوست می‌تواند تصمیم دقیق‌تری برای مصرف مکمل ایجاد کند.

طبق پژوهشی که در سال ۲۰۰۹ در Journal of Clinical Sport Medicine منتشر شد (مشاهده مقاله در PubMed)، مصرف مکمل کراتین در بازیکنان راگبی پس از ۳ هفته منجر به افزایش ۵۶ درصدی سطح هورمون دی‌هیدروتستوسترون (DHT) شد. از آنجا که هورمون DHT عامل اصلی ریزش موی الگومند (آندروژنیک) است، این فرضیه مطرح شد که کراتین می‌تواند ریزش مو را در افراد مستعد تسریع کند. با این حال، لازم به ذکر است که در این پژوهش ریزش موی شرکت‌کنندگان به طور مستقیم اندازه‌گیری نشد و تا کنون هیچ مطالعه دیگری این نتایج را تکرار نکرده است.